مبلغ سپرده، نرخ سود سالانهای که بانک اعلام کرده، و مدت سپردهگذاری را وارد کن تا سود ساده یا مرکب و مبلغ نهایی را ببینی. نرخ سود همیشه از خودت پرسیده میشود — این ابزار هیچ نرخی را پیشنهاد یا فرض نمیکند.
سود سپردهٔ بانکی چطور محاسبه میشود؟
در سود ساده، مبلغ سپرده را در نرخ سود سالانه و در مدت (به سال) ضرب کن. در سود مرکب، هر دوره سود به اصل اضافه میشود و دورهٔ بعد، سود روی مبلغ بزرگتر حساب میشود — به همین دلیل با گذشت زمان، فاصلهٔ سود مرکب از سود ساده بیشتر میشود.
سود ساده = مبلغ سپرده × نرخ سالانه × مدت (سال) نرخ هر دوره = نرخ سالانه ÷ تعداد دوره در سال مبلغ نهایی = مبلغ سپرده × (۱ + نرخ هر دوره) ^ (تعداد دوره در سال × مدت به سال) سود مرکب = مبلغ نهایی − مبلغ سپرده
نکتهٔ مهم، انتخاب دورهٔ ترکیب در سود مرکب است. هرچه این دوره کوتاهتر باشد — مثلاً ماهانه بهجای سالانه — سود هر بار زودتر به اصل اضافه میشود و مبنای محاسبهٔ دورهٔ بعد بزرگتر میشود، پس سود نهایی کمی بیشتر از حالتی است که ترکیب سالانه باشد، حتی با نرخ سالانهٔ یکسان.
مبنای محاسبه
فرمولهای سود ساده و سود مرکب، فرمولهای استاندارد و جهانی ریاضیات مالیاند، نه یک مقررهٔ اختصاصی ایران — همان فرمولهایی که در سپردههای بانکی، اوراق و سرمایهگذاری در همهجا بهکار میروند.
نرخ سود واقعی هر سپرده را بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و شورای پول و اعتبار برای هر نوع سپرده (کوتاهمدت، بلندمدت، قرضالحسنه) جداگانه تعیین یا سقفگذاری میکنند؛ چون این نرخها بهمرور تغییر میکنند و بین بانکها فرق دارند، این ابزار هیچ رقمی را بهعنوان نرخ رایج یا مصوب پیشنهاد نمیدهد — فقط همان عددی را محاسبه میکند که خودت وارد کردهای.
نرخ سود سپردهٔ بانکی: مصوبات شورای پول و اعتبار و بخشنامههای بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران — برای نرخ دقیق و بهروز، مستقیم از بانک یا مؤسسهٔ اعتباری بپرس.
یک مثال عددی کامل
فرض کن ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان با نرخ سود سالانهٔ ۲۰٪ (فقط یک نمونهٔ فرضی برای نشان دادن مسیر محاسبه، نه نرخ پیشنهادی) به مدت ۱۲ ماه سپردهگذاری میشود:
| مبلغ سپرده | ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
|---|---|
| نرخ سود سالانه | ۲۰٪ |
| مدت | ۱۲ ماه |
| سود ساده | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
| سود مرکب، ترکیب ماهانه | ۲۱٬۹۳۹٬۱۰۸ تومان |
نکات و استثناها
چرا سود مرکب همیشه بیشتر یا مساوی سود ساده است
در سود مرکب، دورهٔ اول با سود ساده دقیقاً یکسان است، ولی از دورهٔ دوم به بعد، سود روی اصل بهعلاوهٔ سود قبلی محاسبه میشود — یعنی مبنای محاسبه هر دوره کمی بزرگتر از دورهٔ قبل است. برای مدتهای کوتاه (مثلاً یک دوره) این دو تقریباً برابرند؛ هرچه مدت و تعداد دوره بیشتر شود، فاصلهشان بیشتر میشود.
نرخ اعلامی بانک، سالانه یا دورهای؟
بانکها معمولاً نرخ سود را بهصورت «سالانه» اعلام میکنند، حتی برای سپردهٔ کوتاهمدت. اگر نرخی که داری از قبل ماهانه یا دورهای است، قبل از وارد کردن، آن را به معادل سالانهاش تبدیل کن، وگرنه نتیجه گمراهکننده میشود.
این ابزار چه کاری نمیکند
- هیچ نرخ سودی پیشنهاد یا فرض نمیکند — نرخ همیشه ورودی توست.
- مالیات یا کارمزد احتمالی سود سپرده را کسر نمیکند.
- سناریوی برداشت زودهنگام و نرخ تنزیلیافتهٔ آن را محاسبه نمیکند.
- جای مشاورهٔ مالی یا بانکی رسمی را نمیگیرد؛ نرخ نهایی را همیشه با قرارداد بانک تطبیق بده.
سؤالات متداول
فرق سود ساده و سود مرکب چیست؟
در سود ساده، سود فقط روی مبلغ اولیهٔ سپرده محاسبه میشود و ثابت میماند. در سود مرکب، سود هر دوره به اصل سپرده اضافه میشود و دورهٔ بعد، سود روی مبلغ بزرگتر (اصل + سود قبلی) محاسبه میشود — به همین دلیل سود مرکب همیشه مساوی یا بیشتر از سود ساده است.
دورهٔ ترکیب سود یعنی چه؟
دورهٔ ترکیب، فاصلهٔ زمانیای است که سود به اصل سپرده اضافه و برای دورهٔ بعد جزو مبنای محاسبه میشود — مثلاً ماهانه، سهماهه یا سالانه. هرچه دورهٔ ترکیب کوتاهتر باشد (مثلاً ماهانه بهجای سالانه)، سود نهایی کمی بیشتر میشود، چون بیشتر بار سود به اصل اضافه شده است.
نرخ سود سپرده را از کجا پیدا کنم؟
نرخ سود را بانک یا مؤسسهٔ اعتباری طرفحسابت اعلام میکند و به نوع سپرده (کوتاهمدت، بلندمدت، قرضالحسنه) و مصوبات شورای پول و اعتبار بستگی دارد. این ابزار هیچ نرخی پیشنهاد نمیدهد — همیشه از خودت میپرسد.
سپردهٔ کوتاهمدت هم با همین فرمول حساب میشود؟
بله، اگر نرخ سود واقعی همان دورهٔ کوتاهمدت را وارد کنی. نکته این است که بانکها برای سپردهٔ کوتاهمدت معمولاً نرخ پایینتری نسبت به بلندمدت اعلام میکنند و گاهی بر مبنای ماندهٔ روزانه محاسبه میکنند، نه یک نرخ ثابت سالانه — این ابزار فرض میکند نرخی که وارد کردهای همان نرخ سالانهٔ معادل است.
آیا مالیات یا کارمزدی از سود سپرده کسر میشود؟
جزئیات دقیق مالیات یا کارمزد احتمالی سود سپرده در این ابزار محاسبه نشده — بررسی جداگانه لازم دارد.
اگر سپرده را زودتر برداشت کنم، همین سود را میگیرم؟
نه لزوماً. بسیاری بانکها برای برداشت زودهنگام سپردهٔ بلندمدت، نرخ سود پایینتری (نزدیک به نرخ کوتاهمدت) اعمال میکنند. این ابزار فقط سود کامل دورهٔ اعلامشده را حساب میکند، نه سناریوی برداشت زودهنگام.