دسته (وزن، طول، مساحت یا دما)، واحد مبدأ و واحد مقصد را انتخاب کن و عدد را وارد کن. علاوه بر واحدهای بینالمللی رایج، واحدهای سنتی ایرانی — مثقال، سیر، من و جریب — هم پشتیبانی میشوند.
تبدیل واحد چطور محاسبه میشود؟
هر واحد وزن، طول یا مساحت یک ضریب تبدیل نسبت به یک واحد پایه دارد (گرم برای وزن، متر برای طول، مترمربع برای مساحت). عدد ورودی اول به واحد پایه تبدیل میشود، بعد از پایه به واحد مقصد. دما استثناست و فرمول ریاضی مستقیم دارد، نه یک ضریب ساده.
مقدار پایه = عدد ورودی × ضریب واحد مبدأ نتیجه = مقدار پایه ÷ ضریب واحد مقصد دما (فارنهایت از سلسیوس) = سلسیوس × ۹/۵ + ۳۲ دما (کلوین از سلسیوس) = سلسیوس + ۲۷۳٫۱۵
همین روش «تبدیل از طریق واحد پایه» باعث میشود اضافه کردن واحد جدید (مثل واحدهای سنتی ایرانی) به الگوریتم، به تعریف یک ضریب تازه محدود بماند — نیازی به نوشتن فرمول جداگانه برای هر جفت واحد نیست.
مبنای ضرایب تبدیل
واحدهای بینالمللی (متر، گرم، پوند، اینچ، فارنهایت و مشابه) بر مبنای سیستم بینالمللی یکاها (SI) و تعریفهای استاندارد جهانی تبدیل تعریف شدهاند — ثابتهای فیزیکی، نه اعداد قراردادی محلی.
واحدهای سنتی ایرانی (مثقال، سیر، من، جریب) قراردادی و تاریخیاند، نه فیزیکی، و بین منطقه و دوره فرق داشتهاند. این ابزار برای وزن از نظام «من تبریز» (۱ من = ۶۴۰ مثقال، ۱ سیر = ۱۶ مثقال، ۱ مثقال = ۴٫۶۰۸ گرم — مبنای رایج بازار طلای امروز) و برای جریب از مقدار رایج در منابع فارسی امروزی (≈ ۱٬۰۰۰ مترمربع) استفاده میکند.
مثقال طلا: مبنای رایج صنف طلا و جواهر ایران. من/سیر: نظام تبریز به روایت منابع لغتنامهای فارسی. جریب: مقدار رایج تقریبی — برای سند رسمی زمین، با مرجع محلی تطبیق بده.
چند مثال کامل
چند نمونهٔ تبدیل واقعی از همین ضرایب:
| ۱۰ مثقال | ۴۶٫۰۸ گرم |
|---|---|
| ۱ من (تبریز) | ۲٬۹۴۹٫۱۲ گرم (تقریباً ۲٫۹۵ کیلوگرم) |
| ۱ مایل | ۱٬۶۰۹٫۳۴۴ متر |
| ۱ جریب | تقریباً ۱٬۰۰۰ مترمربع |
| ۱۰۰ درجهٔ سلسیوس | ۲۱۲ درجهٔ فارنهایت |
نکات و استثناها
واحدهای سنتی، تقریبیاند
برخلاف واحدهای بینالمللی که ثابت فیزیکی دارند، مثقال، سیر، من و جریب در طول تاریخ ایران و بین مناطق مختلف (تبریز، شاه، باغی و روایتهای دیگر) مقادیر کمی متفاوت داشتهاند. این ابزار رایجترین تعریف امروزی را بهکار میبرد، ولی برای معاملهٔ رسمی، همیشه با مرجع محلی (صنف طلا، ادارهٔ ثبت اسناد) تطبیق بده.
دما، تبدیل خطی نیست
برخلاف وزن و طول که یک ضرب ساده کافی است، تبدیل دما شامل جمع و تفریق هم میشود (بهخاطر نقطهٔ صفر متفاوت هر مقیاس). برای همین دما در این ابزار دستهبندی جداگانه دارد، نه بخشی از جدول ضرایب وزن یا طول.
این ابزار چه کاری نمیکند
- واحد حجم (لیتر، مترمکعب) را پشتیبانی نمیکند — فقط وزن، طول، مساحت و دما.
- واحدهای سنتی را با دقت فیزیکی تضمین نمیکند — اینها قراردادی و تاریخاً متغیرند.
- برای معاملهٔ رسمی طلا یا زمین، جایگزین ترازوی مورد تأیید یا سند ثبتی نیست.
- واحدهای علمی تخصصی (مثل انگستروم یا پارسک) را ندارد.
سؤالات متداول
یک مثقال چند گرم است؟
مثقال رایج در بازار طلای ایران معادل ۴٫۶۰۸ گرم است — همان مبنایی که برای وزنکشی طلا و جواهر در ایران استفاده میشود.
من و سیر چطور تعریف میشوند؟
در نظام سنتی «من تبریز»، هر من ۶۴۰ مثقال (تقریباً ۲٫۹۴۹ کیلوگرم) و هر سیر ۱۶ مثقال (تقریباً ۷۳٫۷ گرم) است. این نسبتها در مناطق و دورههای مختلف ایران کمی فرق داشتهاند — نظام تبریز رایجترین مرجعی است که امروز در منابع لغتنامهای ثبت شده.
جریب دقیقاً چقدر است؟
جریب یک واحد سنتی مساحت است که مقدار دقیقش بین مناطق ایران و افغانستان فرق داشته. این ابزار رایجترین مقدار مرجع در منابع فارسی امروزی — تقریباً ۱٬۰۰۰ متر مربع — را بهکار میبرد. برای سند رسمی زمین، همیشه با مرجع محلی (اداره ثبت اسناد) تطبیق بده.
تبدیل دما چطور محاسبه میشود؟
سلسیوس، فارنهایت و کلوین فرمول تبدیل مستقیم ریاضی دارند (نه ضریب ساده مثل وزن و طول): فارنهایت = سلسیوس × ۹⁄۵ + ۳۲، و کلوین = سلسیوس + ۲۷۳٫۱۵.
چرا مثقال طلا با مثقال قدیمی یکی نیست؟
مثقال تاریخی در نظامهای وزن مختلف اسلامی و ایرانی مقادیر کمی متفاوت داشته. عدد ۴٫۶۰۸ گرم که این ابزار بهکار میبرد، همان مقدار رایج و استانداردشدهٔ امروزی بازار طلای ایران است.
این ابزار واحدهای حجم (لیتر، مترمکعب) را هم دارد؟
نه در این نسخه. این ابزار فقط وزن، طول، مساحت و دما را پوشش میدهد. اگر واحد حجم لازم داری، از صفحهٔ تماس بگو تا به نقشهٔ راه اضافه شود.
برای معاملهٔ رسمی طلا یا زمین میشود از این ابزار استفاده کرد؟
برای تخمین سریع بله، ولی برای سند رسمی معامله، وزن دقیق طلا را از ترازوی مورد تأیید صنف طلافروشان و متراژ رسمی زمین را از سند ثبتی بگیر — این ابزار جایگزین آنها نیست.
سیر چند گرم است؟
سیر یکایِ غیررسمیِ جرم در ایران است و هر سیر معادل ۷۵ گرم
در نظر گرفته میشود (بر پایهٔ قیراط، مقدارِ دقیقتر ۷۴.۸۸ گرم است که برای
سهولت ۷۵ گرم میشود). هر مثقالِ معمولی نیز یکشانزدهمِ سیر، یعنی حدود
۴.۶ گرم است.
تبدیل سریع سیر به گرم و بهعکس
گرم = سیر × ۷۵ سیر = گرم ÷ ۷۵
| واحد سنتی | معادل گِرَم |
|---|---|
| ۱ سیر | ۷۵ گرم |
| ۲ سیر | ۱۵۰ گرم |
| ۵ سیر (سیه) | ۳۷۵ گرم |
| ۱۰ سیر (چارک) | ۷۵۰ گرم |
| ۴۰ سیر (من تبریز) | ۳٬۰۰۰ گرم = ۳ کیلوگرم |
| ۱۰۰ من (خروار) | ۳۰۰٬۰۰۰ گرم = ۳۰۰ کیلوگرم |
سیر، قیراط و مثقال از یکایهایِ جرم در نظامِ سنتیِ ایران هستند؛
سیر غیررسمی است ولی در بازارهای سنتی همچنان بهکار میرود.
نسبتها در مناطقِ مختلف کمی متفاوت است؛ عددِ بالا مبنایِ مرسوم
(تهران/تبریز) است.منبع: یکای جرم در ایران (فرهنگ یکاهای سنتی) — سیر = ۷۵ گرم، من تبریز = ۴۰ سیر.
برای تبدیلِ دقیقِ دلخواه خودت، از ابزارِ «تبدیل واحد» در همین صفحه
استفاده کن — عدد را وارد کن و نتیجه را بههمراهِ فرمول ببین.