مزد ساعتی از تقسیم مزد ثابت ماهانه بر ۲۲۰ ساعت به دست میآید — عددی که از ۴۴ ساعت کار هفتگی مادهٔ ۵۱ قانون کار مشتق شده. همین یک رقم مبنای اضافهکاری، شبکاری و کسر کارکرد است، پس اشتباه در آن به همهٔ محاسبات بعدی سرایت میکند.
منبع: مادهٔ ۵۱ قانون کار (ساعت کار هفتگی) · فهرست کامل منابع قانونی
مزد ساعتی از روی حقوق ماهانه چطور به دست میآید؟
مزد ثابت ماهانه را بر ۲۲۰ تقسیم کن؛ نتیجه مزد یک ساعت کار عادی است. برای مزد روزانه، مزد ساعتی را در ۷٫۳۳ ضرب کن. عدد ۲۲۰ از ۴۴ ساعت کار هفتگی مادهٔ ۵۱ میآید: ۴۴ تقسیم بر ۶ روز کاری برابر ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه در روز، و ضرب آن در ۳۰ روز ماه.
مزد ساعتی = مزد ثابت ماهانه ÷ ۲۲۰ مزد روزانه = مزد ساعتی × ۷٫۳۳ یا معادلاً = مزد ثابت ماهانه ÷ ۳۰
جایی که بیشترین اشتباه رخ میدهد، تعریف «مزد ثابت» است. مزد ثابت برابر مزد شغل بهعلاوهٔ پایهٔ سنوات است. رقمی که آخر ماه به حساب واریز میشود معمولاً حق مسکن، بن کارگری و گاهی اضافهکاری ماه قبل را هم در خود دارد؛ اگر آن را وارد کنی، مزد ساعتی بهدستآمده از عدد قانونی بیشتر میشود و هر محاسبهای که بعداً بر پایهاش انجام شود — اضافهکاری، شبکاری، کسر غیبت — همانقدر بالاتر میرود.
مبنای قانونی
مفاد مادهٔ ۵۱ قانون کار: ساعت کار مدتی است که کارگر نیرو یا وقت خود را بهمنظور انجام کار در اختیار کارفرما قرار میدهد. ساعات کار کارگران در شبانهروز نباید از ۸ ساعت تجاوز کند، با مبنای ۴۴ ساعت کار در هفته.
خودِ عدد ۲۲۰ در متن ماده نیامده است؛ این رقم از همان ۴۴ ساعت هفتگی مشتق میشود و رویهٔ استاندارد محاسباتی وزارت کار و نرمافزارهای حقوق و دستمزد است. اگر قرارداد تو ساعت کار متفاوتی دارد، مبنای درست همان ساعت قرارداد است.
متن کامل مادهٔ ۵۱ قانون کار — پایگاه قوانین مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
یک مثال عددی کامل
فرض کن مزد ثابت ماهانه ۱۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است. ارقام زیر فرضیاند و فقط مسیر محاسبه را نشان میدهند:
| مزد ثابت ماهانه | ۱۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
|---|---|
| ساعات کار ماهانه | ۲۲۰ ساعت |
| مزد ساعتی (۱۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۲۲۰) | ۵۰٬۰۰۰ تومان |
| مزد روزانه (۵۰٬۰۰۰ × ۷٫۳۳) | ۳۶۶٬۵۰۰ تومان |
| نرخ هر ساعت اضافهکاری (۵۰٬۰۰۰ × ۱٫۴) | ۷۰٬۰۰۰ تومان |
نکات و استثناها
۲۲۰ عددی قراردادی است، نه قانونی
آنچه در قانون تثبیت شده ۴۴ ساعت در هفته است. تبدیل آن به مبنای ماهانه یک رویهٔ محاسباتی است و در قراردادهای خاص میتواند فرق کند. اگر در قرارداد تو ساعت کار ماهانهٔ مشخصی نوشته شده، همان عدد مبناست و باید در «تنظیمات پیشرفته» جایگزین شود.
نیمهوقت و پارهوقت
برای قرارداد نیمهوقت، مزد ماهانه و ساعت کار ماهانه هر دو کمتر است. مهم این است که هر دو عدد را متناسب وارد کنی؛ اگر مزد نیمهوقت را بر ۲۲۰ تقسیم کنی، مزد ساعتی نصف مقدار واقعی درمیآید.
دو راه محاسبهٔ مزد روزانه
مزد ساعتی ضرب در ۷٫۳۳، و مزد ماهانه تقسیم بر ۳۰، از نظر ریاضی یکی هستند. اختلاف چندریالی که گاهی میبینی از گرد کردن ۷٫۳۳ میآید و معنای حقوقی ندارد. در فیشهای رسمی معمولاً مبنای مزد روزانه، تقسیم بر ۳۰ است.
این ابزار چه کاری نمیکند
- حداقل دستمزد مصوب را کنترل نمیکند. اگر مزد واردشده از حداقل قانونی کمتر باشد، ابزار همان را حساب میکند.
- بیمه و مالیات را کسر نمیکند — اینها روی مبلغ ماهانه اعمال میشوند، نه روی مزد ساعتی.
- مزایای رفاهی (حق مسکن، بن، حق اولاد) را به مبنا اضافه نمیکند، چون قانوناً جزو مزد ثابت نیستند.
- جای مشاورهٔ حقوقی را نمیگیرد.
سؤالات متداول
مزد ساعتی چطور محاسبه میشود؟
مزد ثابت ماهانه بر ساعات کار قانونی ماهانه — بهطور استاندارد ۲۲۰ ساعت — تقسیم میشود. مزد ثابت یعنی مزد شغل بهعلاوهٔ پایهٔ سنوات، بدون حق مسکن و بن.
عدد ۲۲۰ ساعت از کجا میآید؟
مادهٔ ۵۱ قانون کار ساعت کار قانونی را ۴۴ ساعت در هفته تعیین کرده است. تقسیم ۴۴ بر ۶ روز کاری، ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه کار روزانه میدهد و ضرب آن در ۳۰ روز ماه، عدد ۲۲۰ ساعت را میسازد.
مزد روزانه چطور به دست میآید؟
دو راه هست که به یک نتیجه میرسند: مزد ساعتی ضرب در ۷٫۳۳ ساعت کار روزانه، یا مزد ثابت ماهانه تقسیم بر ۳۰. این ابزار هر دو را نشان میدهد تا اگر اختلاف جزئی دیدی، بدانی از گرد کردن است.
اگر قرارداد نیمهوقت دارم چطور محاسبه کنم؟
از بخش «تنظیمات پیشرفته» ساعات کار ماهانهٔ واقعی قراردادت را جایگزین ۲۲۰ کن. مزد ساعتی بر همان مبنا محاسبه میشود و بقیهٔ فرمول تغییری نمیکند.
این مزد ساعتی همان مبنای محاسبهٔ اضافهکاری است؟
بله. نرخ هر ساعت اضافهکاری برابر همین عدد ضرب در ۱٫۴ است. برای محاسبهٔ کامل اضافهکاری با کسر بیمه، از ابزار اضافهکاری استفاده کن.
مبنا مزد ثابت است یا کل رقم فیش حقوقی؟
مزد ثابت. طبق تبصرهٔ ۳ مادهٔ ۳۶ قانون کار، مزایای رفاهی مثل حق مسکن، بن کارگری و حق اولاد جزو مزد ثابت نیستند. اگر کل رقم فیش را وارد کنی، مزد ساعتی بیشتر از عدد قانونی درمیآید.
کارگری که قرارداد ساعتی دارد هم به این ابزار نیاز دارد؟
برای کارگر ساعتیمزد، نرخ ساعتی خودش در قرارداد تعیین شده و نیازی به این تقسیم نیست. این ابزار بیشتر برای کسی کاربرد دارد که حقوق ماهانه میگیرد و میخواهد نرخ ساعتی معادلش را بداند — برای مقایسهٔ دو پیشنهاد شغلی یا محاسبهٔ کسر کارکرد.