محاسبه عیدی و پاداش پایان سال ۱۴۰۵

عیدی و پاداش پایان سال معادل ۶۰ روز آخرین مزد ثابت روزانه است — به نسبت ماه‌های کارکرد در همان سال، با سقفی معادل ۹۰ روز حداقل مزد روزانهٔ قانونی. این سقف بر مبنای حداقل دستمزد رسمی همان سال محاسبه می‌شود، نه مزد شخصی کارگر.

مزد ثابت ماهانه (تومان)

مزد ثابت است، نه کل فیش حقوقی — حق مسکن و بن را وارد نکن.

سابقهٔ کارکرد در همین کارگاه طی امسال (ماه)

عددی بین ۱ تا ۱۲. اگر بیشتر از ۱۲ ماه (بیش از یک سال) در همین کارگاه بوده‌ای، همان ۱۲ را وارد کن.

سال محاسبه ۱۴۰۵ ۱۴۰۴ (غیرفعال)

محاسبه پاک کردن

مبنای محاسبه: بخشنامهٔ مزد ۱۴۰۵ — شمارهٔ ۶۶۸۲ مورخ ۱۴۰۵/۰۱/۳۱، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی · آخرین بازبینی: سال ۱۴۰۵

عیدی و پاداش پایان سال چطور محاسبه می‌شود؟

مزد ثابت ماهانه را بر ۳۰ تقسیم کن تا مزد روزانه به دست بیاید؛ آن را در ۶۰ روز و در نسبت کارکردت (ماه ÷ ۱۲) ضرب کن. این عدد یک سقف دارد: برای کارکرد یک سال کامل، هیچ‌وقت از ۹۰ روز حداقل مزد روزانهٔ قانونی همان سال بیشتر نمی‌شود، حتی اگر ۶۰ روز مزد خودت بیشتر باشد. برای کارکرد کمتر از یک سال، دو سقف مستقل اعمال می‌شود، نه یکی.

مزد روزانه = مزد ثابت ماهانه ÷ ۳۰
عیدی خام   = مزد روزانه × ۶۰ × (ماه‌های کارکرد ÷ ۱۲)

— کارکرد یک سال کامل (۱۲ ماه) —
عیدی نهایی = کمترین بین «عیدی خام» و «سقف مادهٔ واحده» (۹۰ روز حداقل مزد روزانهٔ قانونی)

— کارکرد کمتر از یک سال —
سقف سالانهٔ متناسب = سقف مادهٔ واحده × (ماه‌های کارکرد ÷ ۱۲)
سقف ماهانهٔ تبصرهٔ ۱ = (سقف مادهٔ واحده ÷ ۱۲) × ماه‌های کارکرد
عیدی نهایی = کمترین بین «عیدی خام»، «سقف سالانهٔ متناسب» و «سقف ماهانهٔ تبصرهٔ ۱»

جایی که بیشتر ابزارهای مشابه اشتباه می‌کنند، همین سقف نهایی است. اگر مزد ماهانهٔ تو بالاتر از حداقل دستمزد مصوب باشد، ضرب مستقیم مزد روزانه در ۶۰ روز عددی می‌دهد که از سقف قانونی بیشتر است. سقف واقعی همیشه بر مبنای حداقل دستمزد رسمی همان سال است، نه مزد شخصی کارگر. برای کارکرد کمتر از یک سال، این ابزار هر دو سقف بالا را جدا محاسبه می‌کند — در عمل با ارقام رسمی برابرند، ولی چون قانون هرکدام را جدا بیان کرده، کد هم هیچ‌کدام را از دیگری مشتق نمی‌کند.

مبنای قانونی

مفاد مادهٔ واحدهٔ «قانون مربوط به تعیین عیدی و پاداش سالانهٔ کارگران شاغل در کارگاه‌های مشمول قانون کار»، مصوب ۶ اسفند ۱۳۷۰ مجلس شورای اسلامی: کارفرمایان مکلف‌اند به هر کارگر، به نسبت یک سال کار، معادل ۶۰ روز آخرین مزد بپردازند؛ مبلغ پرداختی نباید از معادل ۹۰ روز حداقل مزد روزانهٔ قانونی تجاوز کند.

مفاد تبصرهٔ ۱: مبلغ پرداختی به کارکنانی که کمتر از یک سال کار کرده‌اند، به مأخذ ۶۰ روز مزد و به نسبت ایام کارکرد در سال محاسبه می‌شود؛ مبلغ پرداختی برای هر ماه هم نباید از یک‌دوازدهم سقف مادهٔ واحده تجاوز کند — یعنی برای کارکرد جزئی، دو سقف مستقل در کار است، نه یکی.

سقف ۹۰ روزه همیشه بر مبنای حداقل دستمزد مصوب همان سال محاسبه می‌شود، نه مزد شخصی کارگر — یعنی برای حقوق‌های بالاتر از حداقل دستمزد، عیدی واقعی از عددی که بدون این سقف به دست می‌آید کمتر است.

متن کامل «قانون مربوط به تعیین عیدی و پاداش سالانهٔ کارگران شاغل در کارگاه‌های مشمول قانون کار»، مصوب ۶ اسفند ۱۳۷۰ — پایگاه قوانین مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی؛ رقم سقف رسمی هر سال از بخشنامهٔ دستمزد شورای عالی کار می‌آید.

یک مثال عددی کامل

فرض کن مزد ثابت ماهانه ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است — بالاتر از حداقل دستمزد ۱۴۰۵ — و یک سال کامل کارکرد وجود دارد. این دقیقاً نمونه‌ای است که سقف واقعاً اعمال می‌شود:

چون ۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان محاسبه‌شده از سقف ۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰ تومانی بیشتر است، عیدی قابل‌پرداخت به همان سقف محدود می‌شود — ۱۰٬۱۲۳٬۳۵۰ تومان کمتر از عددی که بدون سقف به دست می‌آمد.

عیدی به تفکیک ماه کارکرد

همان کارگر با مزد ثابت ماهانهٔ ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان، اگر کمتر از یک سال کار کرده باشد — عدد بدون سقف همیشه از سقف تبصرهٔ ۱ بیشتر است، چون مزدش به‌اندازهٔ کافی بالای حداقل دستمزد است:

برای این مزد مشخص، ستون سوم همیشه از دوازدهم سقف سالانه پیروی می‌کند — چون سقف ماهانهٔ تبصرهٔ ۱ و سقف سالانهٔ متناسب‌شده در این پروژه دقیقاً یک عدد از هم مشتق شده‌اند. برای مزدی نزدیک‌تر به حداقل دستمزد، ممکن است عدد بدون‌سقف هیچ‌وقت به این دو سقف نرسد و ستون دوم و سوم یکسان بمانند.

نکات و استثناها

سقف واقعی، همیشه از حداقل دستمزد می‌آید

عدد ۹۰ روز هیچ‌وقت به‌تنهایی سقف نیست — همیشه ۹۰ روز حداقل دستمزد رسمی همان سال است. اگر مزد تو دو برابر حداقل دستمزد باشد، سقف عیدی‌ات همچنان همان ۹۰ روز حداقل دستمزد است، نه ۹۰ روز مزد خودت.

عیدی نسبت به کارکرد کمتر از یک سال، دو سقف مستقل دارد

اگر کمتر از یک سال در همین کارگاه کار کرده‌ای، عدد ۶۰ روزهٔ پایه به نسبت ماه‌های کارکردت کم می‌شود — نه اینکه صفر شود یا کامل بماند. طبق تبصرهٔ ۱، این عدد کاهش‌یافته هم دو سقف مستقل دارد: سقف سالانه به نسبت کارکرد، و سقف ماهانهٔ جداگانه (یک‌دوازدهم سقف سالانه به ازای هر ماه). این ابزار هرکدام محدودکننده‌تر بود همان را اعمال می‌کند.

رویهٔ عرفی کارگاه، اگر بیشتر باشد، معتبر است

طبق تبصرهٔ ۲ همان قانون، سقف‌های بالا فقط حداقل الزام‌آور کارفرمایان‌اند. اگر کارگاهی طبق رویهٔ جاری‌اش بیشتر از این سقف‌ها به کارکنانش عیدی می‌دهد، همان رویهٔ عرفی معتبر است و کارفرما نمی‌تواند به بهانهٔ سقف قانونی، پرداخت رایج کارگاه را کاهش دهد. این نکته‌ای است که خیلی از منابع مشابه اصلاً نمی‌گویند — سقف قانونی یک کف است برای الزام، نه یک دیوار برای محدود کردن رویهٔ بهتر.

سؤالات متداول