هر ساعت کار در شب طبق مادهٔ ۵۸ قانون کار ۳۵٪ فوقالعاده دارد (فقط برای کارگران غیرنوبتی)، و هر ساعت کار در روز جمعه طبق مادهٔ ۶۲ معادل ۴۰٪ فوقالعاده. مزد ماهانه و ساعتهای شبکاری و جمعهکاریات را وارد کن تا هر دو فوقالعاده را جدا ببینی.
منبع: مواد ۵۸ و ۶۲ قانون کار · فهرست کامل منابع قانونی
شبکاری و جمعهکاری چطور محاسبه میشود؟
مزد ثابت ماهانه را بر ۲۲۰ تقسیم کن تا مزد هر ساعت کار عادی به دست بیاید. برای شبکاری آن را در ۰٫۳۵ ضرب و در ساعت شب ضرب کن؛ برای جمعهکاری در ۰٫۴ ضرب و در ساعت جمعه ضرب کن. این دو فوقالعاده مستقلاند و جمع میشوند.
مزد ساعتی = مزد ثابت ماهانه ÷ ۲۲۰ فوقالعادهٔ شبکاری = مزد ساعتی × ۰٫۳۵ × ساعت شب فوقالعادهٔ جمعهکاری = مزد ساعتی × ۰٫۴۰ × ساعت جمعه مجموع = فوقالعادهٔ شبکاری + فوقالعادهٔ جمعهکاری
نکتهٔ مهم، مستقل بودن این دو عنوان از اضافهکاری است. شبکاری و جمعهکاری دربارهٔ «زمان» انجام کار عادیاند، نه مقدار اضافی آن — پس اگر یک ساعت هم اضافهکاری بوده و هم در شب انجام شده، هر دو فوقالعاده جدا تعلق میگیرد، نه یکی جایگزین دیگری.
مبنای قانونی
مفاد مادهٔ ۵۸ قانون کار: کار در شب برای کارگران غیرنوبتی، مشمول فوقالعادهٔ ۳۵ درصد نسبت به مزد ساعت کار عادی است.
مفاد مادهٔ ۶۲ قانون کار: کارکردن در روز جمعه که روز تعطیل هفتگی کارگران است، مستحق ۴۰ درصد اضافه بر مزد ساعت کار عادی است.
متن کامل مواد ۵۸ و ۶۲ قانون کار — پایگاه قوانین مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
یک مثال عددی کامل
فرض کن مزد ثابت ماهانه ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است، در یک ماه ۲۰ ساعت کار شب و ۸ ساعت کار جمعه انجام شده. ارقام زیر فرضیاند و فقط مسیر محاسبه را نشان میدهند:
| مزد ثابت ماهانه | ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
|---|---|
| مزد هر ساعت کار عادی (÷۲۲۰) | ۶۸٬۱۸۲ تومان |
| نرخ هر ساعت شبکاری (× ۰٫۳۵) | ۲۳٬۸۶۴ تومان |
| فوقالعادهٔ شبکاری (۲۰ ساعت) | ۴۷۷٬۲۷۳ تومان |
| نرخ هر ساعت جمعهکاری (× ۰٫۴۰) | ۲۷٬۲۷۳ تومان |
| فوقالعادهٔ جمعهکاری (۸ ساعت) | ۲۱۸٬۱۸۲ تومان |
| مجموع فوقالعادهٔ شبکاری و جمعهکاری | ۶۹۵٬۴۵۵ تومان |
نکات و استثناها
بازهٔ ساعت «شب» هنوز تأیید نشده
بسیاری منابع بازهٔ ۲۲ تا ۶ صبح را بهعنوان «شب» برای مادهٔ ۵۸ ذکر میکنند، ولی این پروژه شمارهٔ ماده یا آییننامهٔ دقیقی که این بازه را مشخص کرده باشد هنوز تأیید نکرده است. به همین دلیل این ابزار از تو مستقیم «ساعت کار شب» را میپرسد، نه ساعت شروع و پایان شیفت — خودت تشخیص بده کدام ساعتهای کارت در بازهٔ شب افتاده.
فقط برای کارگران غیرنوبتی
مفاد مادهٔ ۵۸ فوقالعادهٔ ۳۵ درصدی شبکاری را برای کارگران غیرنوبتی تعیین کرده است. اگر شیفت کاریات نوبتی (چرخشی) است، ضرایب مربوط به کار نوبتی متفاوت است و در این پروژه هنوز تأیید نشده — این ابزار آن حالت را حساب نمیکند.
این ابزار چه کاری نمیکند
- محاسبهٔ کار نوبتی (چرخشی) را انجام نمیدهد — فقط شبکاری غیرنوبتی و جمعهکاری عادی.
- بازهٔ ساعت «شب» را برایت تعیین نمیکند — تعداد ساعت شبکاری را خودت وارد میکنی.
- اضافهکاری را جدا حساب نمیکند؛ برای آن از ابزار محاسبهٔ اضافهکاری استفاده کن.
- مالیات و بیمه را از این مبالغ کسر نمیکند.
- جای مشاورهٔ حقوقی را نمیگیرد. در اختلاف واقعی، مرجع رسیدگی هیئت تشخیص است.
سؤالات متداول
فوقالعادهٔ شبکاری چند درصد است؟
طبق مادهٔ ۵۸ قانون کار، برای هر ساعت کار در شب معادل ۳۵ درصد اضافه بر مزد هر ساعت کار عادی پرداخت میشود — فقط برای کارگرانی که کارشان غیرنوبتی است.
فوقالعادهٔ جمعهکاری چند درصد است؟
طبق مادهٔ ۶۲ قانون کار، برای کار در روز جمعه معادل ۴۰ درصد اضافه بر مزد هر ساعت کار عادی پرداخت میشود.
ساعت دقیق «شب» از کِی تا کِی است؟
بازهٔ دقیق ساعت شب در این پروژه هنوز تأیید نشده — بسیاری منابع بازهٔ ۲۲ تا ۶ صبح را ذکر میکنند، ولی این ابزار عمداً چنین بازهای را در محاسبه فرض نمیکند؛ تعداد ساعت شبکاریات را خودت وارد کن.
اگر شبکاری همزمان با جمعهکاری باشد چطور؟
این دو عنوان مستقلاند و هرکدام فوقالعادهٔ جداگانهٔ خودشان را دارند. اگر ساعتی هم در شب هم در جمعه کار کردهای، همان ساعت را در هر دو فیلد وارد کن — این ابزار هرکدام را جدا محاسبه میکند و جمع میزند.
آیا نوبتکاری هم در این ابزار حساب میشود؟
نه. مادهٔ ۵۸ فوقالعادهٔ ۳۵ درصدی شبکاری را فقط برای کارگران غیرنوبتی تعیین کرده؛ ضرایب کار نوبتی (که در قانون کار جداگانه تعریف شده) در این پروژه هنوز تأیید نشده و این ابزار محاسبهشان نمیکند.
شبکاری و جمعهکاری با اضافهکاری چه فرقی دارد؟
اضافهکاری (مادهٔ ۵۹) دربارهٔ کار بیشتر از ساعت قانونی روزانه است. شبکاری و جمعهکاری دربارهٔ زمان انجام کار عادی است، نه مقدار اضافی آن. اگر ساعت اضافهکاریات در شب یا جمعه بوده، هم فوقالعادهٔ اضافهکاری تعلق میگیرد هم شبکاری/جمعهکاری — این ابزار فقط بخش شبکاری و جمعهکاری را حساب میکند.
مبنای مزد ساعتی برای این محاسبه چیست؟
مزد ثابت ماهانه بر ۲۲۰ ساعت (طبق مادهٔ ۵۱، ۴۴ ساعت کار هفتگی) تقسیم میشود — همان مبنایی که در ابزار اضافهکاری و دستمزد ساعتی هم استفاده میشود.