در نگاه اول «حق بیمه» همان کسریِ ۷٪ از فیش است؛ ولی نصفِ اصلی ماجرا را کارفرما میپردازد — ۲۳٪ دیگر را. و هر دوی اینها روی «دستمزد مشمول بیمه» حساب میشود، نه روی کلِ ناخالصِ شاملِ رفاهیههای غیرمشمول. جزئیات را با یک مثال ساده میبینی.
حق بیمهی تأمین اجتماعی چیست؟
حق بیمه مبلغی است که بابت پوشش تأمین اجتماعی (بازنشستگی، بیمهٔ درمان، بیکاری و…) پرداخت میشود. نرخ قانونی مجموع، ۳۰٪ دستمزدِ مشمول است: ۲۳٪ سهم کارفرما و ۷٪ سهم کارگر — که ۷٪ از همان اول از فیش کارگر کم میشود.
سهم کارگر و کارفرما
| سهم کارگر | ۷٪ از مبلغی که در فیش بهعنوان «مشمول بیمه» آمده |
|---|---|
| سهم کارفرما | ۲۳٪ از همان مبنا — از جیب کارگاه، نه کارگر |
| جمع | ۳۰٪ از مبنای مشمول بیمه، به سازمان تأمین اجتماعی |
مهمترین نکته این است که همهٔ اقلامِ ناخالص «مشمول بیمه» نیستند؛ ستونی که در فیش «مشمول بیمه» مینامند، مبنای واقعی همین محاسبه است.
مثال عددی
فرض کن مبنای مشمول بیمهٔ یک کارگر ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است (ارقام فرضی برای روشن شدن روند):
| سهم کارگر (۷٪) | ۱٬۷۵۰٬۰۰۰ تومان — از خالصِ فیش کم میشود |
|---|---|
| سهم کارفرما (۲۳٪) | ۵٬۷۵۰٬۰۰۰ تومان — باری بر دوش کارگاه |
| حق بیمهٔ کل ماه (۳۰٪) | ۷٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان |
اشتباههای رایج
این فکر که بیمه فقط از کارگر کم میشود
سهم کارفرما (۲۳٪) همیشه پرداخت میشود، فقط مستقیم از فیشِ کارگر کم نمیشود.
محاسبه روی کل ناخالص
رفاهیههایی که مشمول بیمه نیستند نباید در مبنا بیایند؛ مبنا همان مبلغِ ستون «مشمول بیمه» است.
قاطی کردن حق بیمه با مالیات
این دو کسرهٔ جدا هستند با مبنا و نرخ جداگانه — در مقالهٔ ناخالص و خالص هر دو با هم تفکیک شدهاند.
سؤالات متداول
نرخ حق بیمه چقدر است؟
۳۰٪ دستمزد مشمول: ۲۳٪ سهم کارفرما و ۷٪ سهم کارگر.
۷٪ سهم کارگر از چه مبلغی کم میشود؟
از مبلغی که در فیش با عنوان «مشمول بیمه» مشخص شده است، نه از کل ناخالصِ شاملِ اقلام غیرمشمول.
چرا در فیش فقط ۷٪ میبینم؟
چون سهم کارفرما همیشه پرداخت میشود ولی مستقیماً از فیشِ کارگر کسر نمیشود.
آیا بیمه و مالیات یکی است؟
خیر؛ دو کسرهٔ جدا با مبنا و نرخ جدا.
محاسبه کن
مبنای مشمولت را وارد کن؛ سهم کارگر و کارفرما را جدا جدا ببین.
محاسبهٔ حق بیمه فیش حقوقی کامل حقوق ناخالص و خالص