فیش حقوقی سه منطقه دارد: بالای آن قلمهای ناخالص، وسطش ستون «مشمول بیمه» و «مشمول مالیات»، و پایینش کسورات تا رقمِ خالص. اگر بدانی هر ناحیه چهکار میکند، یک عیدیِ غلط یا یک اضافهکاریِ کمشده را همینجا میبینی.
ساختار کلی فیش
| ناحیهٔ فیش | چی میگوید |
|---|---|
| قلمهای ناخالص | مزد شغل، پایهٔ سنوات، مزایای رفاهی و فوقالعادهها |
| ستونهای مشمول | مبنای واقعی بیمه (مشمول بیمه) و مالیات (مشمول مالیات) |
| کسورات | بیمهٔ ۷٪، مالیات، وام/مساعده/بدهی |
| جمع خالص | ناخالص − کسورات = رقم واریزی |
ردیفبهردیف چهچیزی را جستوجو کن
| ردیف | ماهیت | کاری که میکند |
|---|---|---|
| مزد شغل + پایهٔ سنوات | مزد ثابت | مبنای اضافهکاری، عیدی، سنوات و بازخرید مرخصی |
| حق مسکن، بن، حق اولاد | مزایای رفاهی | در ناخالص میآیند ولی در مبنای قانونی نه |
| شبکاری، جمعهکاری، اضافهکاری | فوقالعادهها | بر اساس مزد ساعتی محاسبه میشوند |
| مشمول بیمه | ستون مبنا | پایهٔ محاسبهٔ بیمهٔ تأمین اجتماعی |
خودِ رقمِ مسکن و بن را روی فیش میبینی، ولی چون جزو «مزد ثابت» نیستند در مبنای عیدی و سنوات و اضافهکاری سهمی ندارند. برایِ جمع و راستیآزماییِ ماهانه و سالانهشان، ابزار «حق مسکن و بن کارگری» رقمِ ورودیِ خودت را جمع میزند.
چطور فیش را تست کنی (در ۳ گام)
- مزد ثابت را پیدا کن: مزد شغل + پایهٔ سنوات. mبا همین یک عدد، همیشه مزد ساعتی (÷ ۲۲۰) و روزانه (÷ ۳۰) میسازی.
- ضریبها را چک کن: اضافهکاری باید ۱٫۴× مزد ساعتی، شبکاری ۱٫۳۵× و جمعه ۱٫۴× باشد — اعداد فیش را با همینها مقایسه کن.
- معادلهٔ خالص را راستیآزمایی کن: خالص = ناخالص − (بیمه + مالیات + سایر کسورات). اگر جمع نبست، یک ردیف یا مبنا جا افتاده.
مثال عددی
فرض کن مزد شغلِ کارگری ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان و پایهٔ سنواتش ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است (ارقام فرضی برای روشن شدن روند):
| مزد ثابت = ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ + ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۶٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان |
|---|---|
| مزد ساعتی (÷ ۲۲۰) | ۷۲٬۷۲۷ تومان |
| اضافهکاری ۵ ساعت (×۱٫۴) | ۵۰۹٬۰۹۱ تومان |
اشتباههای رایج
مزد ثابت را با «ناخالص» یکی گرفتن
ناخالص شامل بن و مسکن هم هست؛ مبنای محاسبات قانونی فقط مزد ثابت است — مقالهٔ مزد ثابت.
به ستون «مشمول» بیتوجهی کردن
این ستونها مبنای واقعی بیمه و مالیاتاند؛ هر تغییری در کارکرد روی همانها مینشیند.
صرفاً به «جمع خالص» نگاه کردن
رقم واریزی درست بودن را نشان نمیدهد؛ باید با معادلهٔ گام ۳ دوباره بسته شود.
سؤالات متداول
مزد ثابت را در فیش کجا ببینم؟
جمعِ ردیف «مزد شغل» با «پایهٔ سنوات» (و مزایای ثابتِ شغلی مشابه).
ستون مشمول بیمه یعنی چه؟
مبنایی که حق بیمهٔ تأمین اجتماعی روی آن حساب میشود — معمولاً مزد و مزایای مشمول.
چرا جمعِ خالص قبلی با رقم واریزی نمیخورد؟
پیش آمده قلمی (مثل مزایای غیرمشمول یا کسورات مالیات) در مبنا جا افتاده؛ با معادلهٔ گام ۳ پیگیری کن.
فوقالعادهٔ شبکاری در فیش باید چند درصد باشد؟
۱٫۳۵ برابر مزد ساعتی عادی (مادهٔ ۵۸)؛ جمعهکاری ۱٫۴ (مادهٔ ۶۲) — مقالهٔ شبکاری و جمعهکاری.
محاسبه کن
همهٔ قلمهای فیش را با فرمولهای صحیح بازسازی کن.
فیش حقوقی کامل حق مسکن و بن کارگری حقوق ناخالص و خالص محاسبهٔ اضافهکاری